Regels en aanlijnenGepubliceerd 17 augustus 2026

Aanlijngebod in Nederland: de gemeente tekent de kaart

Buiten een gemarkeerd losloopgebied is de hond in de meeste steden aangelijnd. De gemeente, niet het rijk, tekent dat.

Aanlijngebod is geen landelijke seizoensregel. Het rijk tekent geen losloopkalender. De gemeente tekent de kaart, in de Algemene Plaatselijke Verordening. Buiten een gemarkeerd losloopgebied is de hond in de meeste steden aangelijnd. Een plantsoen zonder bord is geen uitzondering. Een rood bord is een hondenverbod, geen advies. Speeltuin, sportveld en schoolplein vallen daar vaak onder, ook zonder extra kaartlaag.

Wie de regel zet

Er is geen rijkswet die zegt wanneer de lijn af mag. De Gemeentewet geeft de raad de APV. Daarin staat het aanlijngebod. Het college van burgemeester en wethouders wijst de uitzonderingen aan: losloopgebied, uitrenveld, soms een seizoensstrook.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten houdt een model-APV bij. Artikel 2:57 van dat model verbiedt de niet-aangelijnde hond op openbare plaatsen binnen de bebouwde kom, behalve op door het college aangewezen plekken. Kinderspeelplaats, zandbak en speelweide staan er apart in. Gemeenten nemen het model over of scherpen het aan. De lokale tekst telt, niet het model.

Amsterdam heeft een eigen nummering. Artikel 5.13 van de Amsterdamse APV 2008 verbiedt je om je met een niet-aangelijnde hond op of aan de weg te bevinden. Weg is daar ruim: straat, park, plantsoen, speelweide. Het college mag plaatsen aanwijzen waar het verbod niet geldt. Artikel 5.14 verbiedt honden op kinderspeelplaats, zandbak, speelweide en andere aangewezen plekken. Artikel 5.12 eist dat je uitwerpselen meteen opruimt en een hulpmiddel bij je hebt.

Utrecht zet het in artikel 2:35. Binnen de bebouwde kom op een openbare plaats is de hond aangelijnd, behalve op aangewezen gebieden, en dan onder behoorlijk toezicht. Rotterdam doet hetzelfde in artikel 2:57 en werkt de plekken uit in aanwijzingsbesluiten per gebied. Den Haag zegt het in gewone taal: bijna overal aangelijnd, nergens op kinderspeelplaatsen en speel- en ligweiden, los alleen in aangewezen losloopgebieden.

Geleidehonden en hulphonden in functie staan in die artikelen als uitzondering. Een gewone hond krijgt die uitzondering niet.

Wat de meeste steden doen

Het patroon in de grote steden is hetzelfde. De lijn is de regel. Los is de aangewezen, gemarkeerde uitzondering. Amsterdam publiceert dat als kleurenkaart: groen is los, rood is verbod ook aan de lijn, blauw is seizoen. Utrecht noemt de uitzondering hondenspeelweide of losloopgebied en zet er een bord bij. Rotterdam tekent losloopzones op kaarten bij de aanwijzingsbesluiten. Den Haag toont ze op de stedelijke kaart.

Dat is geen landelijk seizoen. Er is geen datum waarop heel Nederland de lijn mag afdoen. Wie een landelijke losloopperiode zoekt, vindt die niet.

Buiten de bebouwde kom is de APV vaak ruimer. Dat is geen vrijbrief voor het duin of het bos. Daar komen de terreinbeheerder en soms de provincie bij.

Speelplaats, sportveld, schoolplein

Kinderspeelplaats, zandbak en speelweide zijn in het VNG-model en in de stads-APV’s verboden plaatsen. Amsterdam zegt erbij: speeltuinen, sportparken, schoolpleinen en zwembadjes zijn sowieso verbodsgebieden, ook als ze niet op de hondenkaart staan. Utrecht voegt stadsboerderij, begraafplaats en het Julianapark toe. Den Haag noemt speel- en ligweiden.

Een grasveld naast een wipkip is dus geen losloopgebied. Het is vaak een hondenverbod. Ook aan de lijn.

Strand en duin

Seizoensregels aan zee zijn lokaal. Elke kustgemeente tekent zelf. Den Haag laat honden van 1 oktober tot 15 mei overal op het strand loslopen. Van 15 mei tot 1 oktober alleen op aangewezen stroken en ’s avonds op het Zuiderstrand. Zandvoort laat honden in het badseizoen alleen buiten de daguren op het strand, en van 1 oktober tot 15 april de hele dag. De gemeente publiceert de actuele tijden en stroken. Het bord bij de strandopgang is leidend.

In de duinen geldt vaak een extra laag. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, of een nationaal park, zetten hun eigen toegangsregels. Nationaal Park Zuid-Kennemerland laat honden alleen in bepaalde delen toe. Sommige parkeerterreinen en bezoekerscentra zijn verboden, ook voor een hond in een tas. Een duinpad zonder bord is geen losloopgebied.

Natuurbeheerders

Staatsbosbeheer zegt het kort. Honden zijn welkom, maar aan de lijn. Aangelijnde honden blijven op het pad. Op sommige plekken mag de hond los, onder appel: hij blijft bij je en komt als je roept. Waar grazers lopen, zijn honden soms helemaal niet toegestaan. In het voorjaar scherpen veel gebieden de regel aan vanwege broedvogels en jong wild. De borden bij de toegang gelden.

Natuurmonumenten houdt in de meeste gebieden de lijn. Losloopterreinen zijn gemarkeerd. Daar geldt een maximum van drie honden per begeleider. Onder controle betekent bij hen: binnen tien meter, direct luisteren. Lukt dat niet, dan de lijn weer om. Gele terreinborden bij de ingang kunnen seizoensregels toevoegen. Een boa kan bekeuren.

Die laag ligt bovenop de APV. Een gemeentelijk losloopgebied stopt bij het hek van het natuurterrein.

Vervoer, chip, aansprakelijkheid

Openbaar vervoer is geen APV. GVB laat een huisdier gratis mee in bus, tram, metro en veerpont als het dier op schoot of in een tas zit of kort aangelijnd is. Hulphonden en blindengeleidehonden zijn welkom. NS vraagt voor een grote hond in de trein een Dagkaart Hond. Het tarief staat bij de vervoerder, niet in de APV.

Identificatie is wel landelijk. RVO: elke hond in Nederland moet gechipt en geregistreerd zijn bij een aangewezen portaal. Dat is sinds 2013 verplicht. Een EU-dierenpaspoort hoort bij overdracht en bij reizen.

Schade door de hond is burgerlijk recht. Artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek maakt de bezitter van het dier aansprakelijk. Dat geldt naast de APV.

Een boete voor de verkeerde lijn zet de gemeente of de terreinbeheerder. Er is geen landelijk tarief. Daarom staat hier geen bedrag.

Wat je checkt

Drie dingen voordat de lijn afgaat. Eerst de APV van de gemeente waar je loopt. Dan de kaart of de lijst die die gemeente publiceert. Dan het bord ter plaatse: park, duin, strandopgang, bosingang.

Een plantsoen zonder bord is in de stad geen losloopgebied. Twee borden over dezelfde strook: volg de strengere. De actuele kaart ligt bij de gemeente, niet in een landelijk register.

De landpagina voor Nederland staat op frihund.eu/nl.